Eerdere Afleveringen

Over slavernijgeschiedenis en rechtsbescherming, met minister Franc Weerwind

Het motto van Franc Weerwind is: “Iedereen moet toegang hebben tot het recht, ongeacht je situatie, waar je vandaan komt of wat je in je portemonnee hebt. Ik wil alle mensen in Nederland het vertrouwen geven dat ze altijd kunnen rekenen op een democratische rechtstaat.”

We spreken eerst over zijn portefeuille. Kan hij dat motto in praktijk brengen?

Daarna hebben we het over de slavernijgeschiedenis. Weerwind is één van de oprichters van de Stichting Vriendschapsbanden Nederland-Suriname. Hij was in Suriname toen Rutte vorig jaar excuses aanbood voor het handelen van de Nederlandse staat tijdens de slavernij. Dat doet Weerwind veel. Hij is van Creoolse afkomst. “Je hoeft maar drie, vier generaties terug te gaan in mijn familie of je komt bij familieleden van mij die tot slaaf gemaakten zijn. Dat stuk geschiedenis is iets dat niet op de middelbare school in het pakket zat.”

Er zijn recentelijk grote stappen gemaakt, vindt Weerwind, maar we staan pas aan het begin van de bewustwording van die periode. De excuses waren, zoals Rutte al zei, geen punt, maar een komma.

19 november

Theater over slavernijgeschiedenis, met Izaline Calister 

We praten met zangeres, componist, tekstschrijver en theatermaker Izaline Calister. Ze heeft in de afgelopen 25 jaar een indrukwekkend oeuvre opgebouwd. Ze zingt met evenveel gemak Nederlandse evergreens, traditionele Curaçaose Tumba, kinderliedjes en zelfgeschreven nummers. In het theaterseizoen 2023-2024 speelt ze met drie muzikanten het theaterconcert Tula & Juliet, over de grote slaafgemaaktenopstand op Curaçao van 1795 die geleid werd door de lang daarna doodgezwegen Tula. Hoe heeft de erfenis van Tula en de opstand het leven van Izaline’s betovergrootmoeder Juliet, geboren in slavernij in 1836, beïnvloed? En hoe kwam Izaline op Juliet’s spoor? 

Voor informatie en speeldata kijk je op www.izalinecalister.com 

12 november

De Loevesteinse Factie, met Maaike Snoek

In de Zeventiende Eeuw stonden de zogenaamde Staatsgezinden, die voorstander waren van een zuivere republiek, tegenover de Orangisten, de aanhangers van het Huis van Oranje. De Staatsgezinden werden wel de Loevesteinse Factie genoemd, omdat een aantal van hen gevangen waren gezet op Slot Loevestein.

We praten met conservator Maaike Snoek over de rol van die factie in de geschiedenis, die veel groter is dan wij vaak denken.

5 november

Slot Loevestein en de vrijheid, met directeur Ed Dumrese

Ed Dumrese is sinds 2019 directeur van Slot Loevestein en voorzitter van de Stichting Nederlandse Vrienden van Neve Shalom/Wahat al Salam (WaSNS). Ook was hij 13 jaar directeur van het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945. We bespreken de rol van Loevestein in de Nederlandse geschiedenis en het belang van een plek waar Joden en Palestijnen vredig en gelijkwaardig samenleven zoals in WaSNS) en we hebben het uiteraard over vrijheid en mensenrechten.

29 oktober

Slot Loevestein, rondleiding en de expo Monddood

De Tower in Londen, de Loebjanka in Moskou en Robbeneiland bij Kaapstad zijn wereldberoemde plaatsen waar politiek gevangenen werden vastgehouden. Ook Nederland had zo’n gevangenis, namelijk Slot Loevestein. In de zeventiende eeuw werden hier personen die veroordeeld waren wegens vermeende politieke misdrijven gevangengezet. Het was dé staatsgevangenis van Nederland.

Rondleider Erik Geursen gidst ons door het slot Loevestein en licht de tentoonstelling Monddood toe, waarin mensen uit verleden en heden centraal staan die van hun vrijheid beroofd werden omdat ze een andere mening waren toegedaan dan de machthebbers.

We beginnen uiteraard bij Hugo de Groot en we eindigen in het Saoedi-Arabië en China van nu.

22 oktober

Hotel De Wereld en Het Anjermonument, met Robbert Kamphuis

Robbert is kunstenaar, ontwerper, friskijker en dwarsdenker.

Hij ontwierp het Anjermonument, dat aan de voorgevel van Hotel De Wereld is bevestigd. Het monument is een reactie op alles wat in en rondom Hotel de Wereld gebeurt waarbij de vrijheid en de vrede bezongen wordt. Dat is vaak behoorlijk militair en oorlogsgericht. Vrijheid en vrede zijn zoveel complexer. Daarom koos hij voor een anjer, een heel klein kwetsbaar dingetje, symbool van de broze vrede en vrijheid. Hij kan kapot, hij kan vernield worden, en ook worden vernieuwd. Dat gebeurt dan ook regelmatig, dat vernieuwen.

Vrijheid is een rode draad in het werk van Robbert Kamphuis. In zijn Ministerie van In Onbruik Geraakte Zaken onderzoekt hij de balans tussen vrijheid en dwang van de vooruitgang.

In Hotel de Wereld hangen een aantal schilderijen van Kamphuis, oa één van de pen waarmee generaal Foulkes de documenten in de capitulatiezaal heeft getekend. Maar is het wel de pen? Misschien niet, er schijnen meer pennen te bestaan waarmee hij heeft getekend.

Dat maakt dit schilderij, net als het Anjermonument, een verdichting van de waarheid.

Aan het eind van de podcast plaatst Vincent Bijlo een anjer in het monument.

15 oktober

Hotel De Wereld, waar vrijheid te gast is, met Jelle de Gruyter

Jelle is voorzitter van het bestuur van de stichting Hotel De Wereld, die ervoor waakt dat het hotel het verhaal van de herwonnen vrijheid en het strijden voor vrijheid blijft vertellen.

Op 4 mei 1945 was de onvoorwaardelijke capitulatie van alle Duitse troepen in Nood-West-Europa een feit. Een dag later werd die capitulatie hier verder uitgewerkt.

De zogenaamde capitulatiezaal, op de begane grond, geeft een beeld van hoe dat in zijn werk gegaan is. Op de eerste verdieping kun je als hotelgast de vrijheid beleven. Alle hotelkamers hebben één vrijheidsstrijder tot onderwerp. Dat gaat van Gandhi tot Martin Luther King en van Nelson Mandela tot Malala.

8 oktober 

De evacuees, met Linda Geerdink

Linda raakte in haar functie als journalist en verslaggever betrokken bij ‘Ik Kom Terug’, een project en tentoonstelling over de evacuatie van Arnhem en omgeving, vlak na De Slag om Arnhem. Meer dan 150.000 mensen moesten halsoverkop huis en haard verlaten. Een aantal van hen leeft nog. Ze werden opgeroepen hun verhalen te delen en door te geven.

1 oktober 

Gevlucht om te Vechten, met Jory Brentjens

Brentjens is curator bij het Airborne Museum. Hij maakte de tentoonstelling Gevlucht om te Vechten, over 21 Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk die deel uitmaakten van de Britse First Airborne Division. Ze wisten aan het eind van de dertiger jaren, toen de anti-Joodse maatregelen in Duitsland en Oostenrijk steeds strenger werden naar Groot-Brittannië te vluchten en zich daar te vestigen. Hun pogingen om daar een nieuw leven op te bouwen werden ruw onderbroken door de Duitse invasie van West-Europa. Het wantrouwen ten aanzien van Duitse en Oostenrijkse vluchtelingen nam toe en in juni 1940 besloot de Britse overheid hen te interneren. De enige manier om uit die kampen te komen was dienst nemen bij het Britse leger. Zo kwamen ze uiteindelijk in 1944 in De Slag om Arnhem terecht.

24 september 

De Polen, met Arno Baltussen, voorzitter van de Stichting Driel-Polen

Over de Poolse militairen in de Slag om Arnhem. Ze verschenen, vier dagen na het begin, op 21 september 1944, aan de zijde van de geallieerden, op het strijdtoneel. Ze landden bij Driel. Hoe verging het ze en hoe is het contact tussen Driel en de Polen na de oorlog gebleven? Hebben ze de eer gekregen die ze verdienden?

17 september

Vanuit het Airborne Museum spreken we met directeur Ronnie Weijers.

Zijn museum vertelt het verhaal van de Slag om Arnhem, in september 1944. We spreken over het verloop van de slag en we stellen ons de vraag: Waarom moeten we eigenlijk deze slag, die door geallieerden van de Duitsers verloren werd, blijven herdenken?

14 september

De Opening, met Luitenant-Generaal Frank van Sprang, Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht, Veteranen en Reservisten

We spreken met Van Sprang over de aandacht en de waardering voor veteranen, het belang van internationale missies, het verschil tussen Haagse politici en de mensen in het veld, het vingertje van de dominee en de oorlog in Oekraïne.